Shitja e një prone që ka nevojë për sanim

Vendimi i gabuar më i shpeshtë dhe i kushtueshëm është të futen para në banjë dhe kuzhinë pak para shitjes. Atë që një blerës dëshiron ta bëjë ndryshe, nuk jua paguan. E arsyeshme është e kundërta: të bëhet e njohur ajo që pritet të bëhet, të mbështetet me shifra dhe çmimi të caktohet sipas kësaj. Ajo që gjithsesi bie në sy, duhet të jetë në tryezë që më parë.

Në Basel-Stadt, gjatë zëvendësimit të gjeneratorit të ngrohjes duhet të kalohet në energji të ripërtëritshme, për aq sa është teknikisht e mundur dhe nuk shkakton kosto shtesë. Nëse megjithatë zëvendësohet ose rimontohet një sistem fosil, duhet të ndërmerren masa efikasiteti në mbështjellësin e ndërtesës ose në instalimet teknike, dhe instalimi i nënshtrohet detyrimit të lajmërimit.

Në Baselland që nga 1 janari 2026 vlen një rregull i ri: gjatë zëvendësimit të kaldajës dhe zëvendësimit të djegësit të një gjeneratori ngrohjeje më të vjetër se 15 vjet duhet të vendoset një sistem i bazuar në energji të ripërtëritshme, për aq sa është teknikisht e mundur dhe ekonomikisht e arsyeshme gjatë jetëgjatësisë së tij. Përjashtimet kërkojnë një kërkesë të arsyetuar. Për objektet me ngrohje të vjetër me naftë ose me gaz, kjo është pika në të cilën llogaria e një blerësi përmbyset.

As Basel-Stadt, as Baselland nuk kërkojnë gjatë shitjes një certifikatë energjetike të ndërtesës. Në Basel-Stadt, për ndërtesat me ngrohje fosile më të vjetër se 15 vjet duhet të hartohet një GEAK me raport masash — por shkaku është mosha e ngrohjes, jo kalimi i pronësisë. Në Baselland nuk ekziston fare detyrim për GEAK. Vullnetarisht, një certifikatë megjithatë mund të jetë e dobishme: nga një „do të duhej bërë dikur“ e paqartë ajo nxjerr një shifër.

Te pronat e dhëna me qira me më shumë se tri banesa, çdo sanim që shkon përtej mirëmbajtjes së thjeshtë të rregullt i nënshtrohet detyrimit të lajmërimit ose të lejes sipas mbrojtjes së banimit (Wohnschutz) — dhe ajo që lejohet t'u bartet prej tij qirave është e kufizuar. Për një blerës kjo do të thotë: potenciali i sanimit në Basel-Stadt nuk mund të kalkulohet lirisht. Kush e anashkalon këtë në bisedën e shitjes, e humb blerësin më vonë gjatë shqyrtimit.

Rrënimi i ndërtesave që shërbejnë kryesisht për banim kërkon leje në Basel-Stadt. Një leje përjashtimore parakupton që ndërtimi i ri zëvendësues të përfshijë dukshëm më shumë hapësirë banesore — të paktën 20 për qind më shumë kur kriteret ekologjike plotësohen tërësisht dhe kur një shtim katesh nuk është i mundur ose nuk është ekologjikisht i arsyeshëm, përndryshe të paktën 40 për qind — dhe që financimi të jetë i siguruar. Në kohë të mungesës së banesave vlejnë shtesë kërkesat e mbrojtjes së banimit. Një leje është e mundur edhe kur hapësira banesore nuk mund të ruhet me shpenzime të arsyeshme. Por atëherë vlen një rezervë e rëndësishme: jo nëse këto shpenzime vijnë nga një lënie pas dore e dukshme e mirëmbajtjes. Lënia e ndërtesës të rrënohet vetë nuk është rrugë drejt lejes së rrënimit.

Të bësh diçka të re nga ajo që ekziston është ajo që ne bëjmë prej dekadash — në arealin Warteck, te ndërtesat e banimit në Hammerstrasse, te Stücki. E njohim anën e lejeve dhe anën e menaxhimit pas tyre, dhe mund t'i shpjegojmë një blerësi se çfarë është realisht e mundur me një objekt.